ชีวิตที่บ้านในสถานการณ์ที่ไม่ปกติ – ตอนที่ 3: ประสบการณ์ร่วม

ค่อย ๆ หวนคืนสู่ความปกติ

ตอนที่เราพูดคุยกับ Susanne ช่วงต้นปี 2020 เธอรู้สึกว่าชีวิต “ต้องดิ้นรนทุกวัน” Susanne ลาออกจากงานพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินเมื่อต้นปี และอาศัยอยู่กับลูกชายสองคนที่อพาร์ตเมนต์ในสตอกโฮล์ม ประเทศสวีเดน การอยู่ในสภาพว่างงานและหางานใหม่ในช่วงที่เชื้อไวรัสระบาดทั่วโลกในระดับรุนแรงและเกิดวิกฤตทางเศรษฐกิจตามมานั้นเป็นเรื่องยากมาก ซึ่งไม่ใช่สิ่งที่น่าแปลกใจเลย งานค้นคว้าวิจัยที่เราเพิ่งเผยแพร่ไม่นานนี้บ่งบอกอย่างชัดเจนว่า ในช่วงเวลาเช่นนี้ ความกังวลเรื่องเงินเป็นปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อความสัมพันธ์ทางด้านจิตใจของผู้คนที่มีต่อบ้านของตัวเองละต่อกันและกัน

แต่เมื่อสวีเดนเข้าสู่ฤดูใบไม้ร่วง โชคชะตาของ Susanne ก็เปลี่ยนไป เธอพบงานออฟฟิศงานใหม่ที่สามารถเดินไปทำงานจากอพาร์ตเมนต์ได้โดยใช้เวลาเพียงห้านาที ทำให้รู้สึกว่าทุกอย่างเกือบกลับมาเป็นปกติแล้ว ด้วยความที่มาตรการบังคับระดับชาติเกี่ยวกับเชื้อไวรัสโคโรนาของสวีเดนไม่ได้รวมไปถึงการปิดบาร์ ร้านอาหาร หรือคาเฟ่ Susanne จึงยังสามารถพบปะเพื่อน ๆ ต่อไปได้โดยมีการเว้นระยะห่างจากกัน

คิดถึงปฏิสัมพันธ์ระหว่างเพื่อนมนุษย์

ในปี 2020 ทุกคนคิดถึงอะไรมากที่สุด? Margareta จากมิลาน ประเทศอิตาลีคิดถึงการเต้นรำกับคนอื่นมากที่สุด เธอมีความเชื่อแน่วแน่ว่าการเต้นรำเป็นส่วนหนึ่งของการเป็นมนุษย์ และบอกกับเราว่าการเคลื่อนไหวร่างกายไปด้วยกันกับคนอื่นไม่ได้แบบนี้ทำให้รู้สึก “แปลก” Susanne ก็คิดถึงสิ่งเดียวกัน การได้ออกไปเต้นรำและสัมผัสสิ่งที่เธอเรียกว่า “บรรยากาศแบบไนท์คลับ” เป็นกิจกรรมที่เธอโหยหาจากช่วงเวลาก่อนที่จะเกิดการระบาดใหญ่

การต้องอยู่ห่างไกลจากคนที่รักเป็นเรื่องที่ทำใจลำบากสำหรับทุกคนที่เราได้พูดคุยด้วย พ่อแม่ของ Susanne อายุมากแล้ว และยังคงแยกกักตัวเองต่อ ขณะที่ Susanne ว่างงาน เธอพาพ่อแม่ไปซื้อของใช้ทุกสัปดาห์ แต่ก็เว้นระยะห่างทุกครั้ง “ฉันคิดถึงการกอดพ่อแม่” เธอบอก “ต้องคิดถึงแน่อยู่แล้ว”

Ilenia ที่อยู่มิลานเช่นกันก็บอกแบบเดียวกัน สำหรับ Ilenia แล้ว การได้พบหน้าแต่ไม่สามารถสัมผัสกันได้เป็นเรื่องที่ทำให้รู้สึกแปลกและทรมานใจที่สุดเมื่อมีการผ่อนปรนมาตรการบังคับเกี่ยวกับโรคโควิด-19 ในอิตาลีเป็นครั้งแรก

Alessio ก็ชินกับการใช้พื้นที่ร่วมกันกับคนในบ้านในลักษณะที่ต่างออกไป ช่วงที่เริ่มเกิดการระบาดใหญ่ Alessio พร้อมภรรยาและลูกสาวย้ายไปอยู่ที่บ้านของพ่อแม่ที่อยู่บนเกาะอาร์รานร่วมกับสมาชิกครอบครัวขนาดใหญ่สามรุ่นมานับแต่นั้น เขาอธิบายว่า “ผมต้องเรียนรู้ที่จะไม่เข้าไปวุ่นวายกับพื้นที่ของคนอื่น” “ช่วงแรกผมจัดระเบียบและตกแต่งที่บ้าน...แต่ผมว่าพ่อคงไม่ชอบที่ผมเที่ยวเปลี่ยนอะไรต่อมิอะไร เราก็เลยคุยกัน จากนั้นทุกอย่างก็เป็นปกติครับ ตอนนี้ผมรู้สึกชอบที่ได้อยู่กับทุกคนในบ้านหลังเดียวกัน”

Shay มีปัญหาคล้ายกันเมื่อย้ายกลับไปอยู่ที่บ้านของครอบครัว “บางครั้งทุกคนก็แทบจะเดินเหยียบกันจริง ๆ ค่ะ โดยเฉพาะเมื่อทุกคนต้องทำงานจากที่บ้าน ยิ่งเวลาทานอาหาร ในครัวนี่โกลาหลเลยค่ะ” แต่ถึงอย่างนั้น Shay ก็มีความสุขที่ได้อยู่ใกล้ ๆ คนในครอบครัว ขณะเดียวกันก็ใจจดใจจ่อถึงอนาคตข้างหน้าที่เธอและคู่หมั้นจะได้สร้างชีวิตใหม่ด้วยกันในบ้านของตัวเอง

ฝันถึงสิ่งที่แตกต่าง

เรารู้สึกประทับใจที่เห็นว่าความใฝ่ฝันที่หลายคนเล่าให้เราฟังมักเป็นเรื่องเกี่ยวกับการได้อยู่ในสถานที่แห่งใหม่ สำหรับ Shay สิ่งนั้นคือการมีบ้านพร้อมสวนหลังบ้านที่อยู่ร่วมกันหลังแต่งงาน ขณะที่สำหรับ Margareta คือการมีสวนในชนบทที่ห่างไกลจากชานเมืองแออัดในมิลาน ส่วน Alessio คือการไปปีนภูเขาที่มองเห็นได้จากประตูหน้าบ้าน และออกเดินทางสำรวจพื้นที่ชนบทรอบสกอตแลนด์

แต่เราก็ทราบว่าการระบาดใหญ่ครั้งนี้ขัดขวางความฝันของใครหลายคน และทำให้การวางแผนล่วงหน้าเป็นเรื่องยากหรือกระทั่งเป็นไปไม่ได้เลย ก่อนหน้านี้ Susanne หวังว่าจะได้ไปเล่นสกีช่วงเทศกาลคริสต์มาส แต่เมื่อถึงเวลาที่ได้พูดคุยกับเรา เธอไม่แน่ใจเสียแล้วว่าจะทำได้หรือไม่ เพราะสถานการณ์ไม่แน่นอนเลย

Ilenia ก็รู้สึกเช่นเดียวกัน “ไวรัสนี้ทำให้เราไม่ทันตั้งตัวอยู่เรื่อย ฉันเลยไม่รู้ว่าอีกหลายเดือนข้างหน้าจะเกิดอะไรขึ้นบ้าง” แต่สิ่งหนึ่งที่ Ilenia รู้สึกว่าเตรียมรับมือได้ก็คือสถานการณ์ที่มีการกลับไปใช้มาตรการบังคับให้ผู้คนอยู่แต่ที่บ้าน “เพราะแบบนี้อพาร์ตเมนต์ของฉันจึงต้องเป็นที่ที่อยู่แล้วมีความสุขและเปี่ยมด้วยความทรงจำ” เธอกล่าว “เพราะไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้น ฉันก็ได้รู้ว่าขณะที่อยู่บ้าน ฉันจะยังรู้สึกถึงสายใยแน่นแฟ้นที่มีต่อพ่อแม่และเพื่อนได้”

บทสรุป

จากการศึกษาค้นคว้าโดยกว้างขวางของเราเกี่ยวกับการใช้ชีวิตที่บ้านในปี 2020 เราก็ได้เห็นว่ามีการประเมินเรื่องนี้กันใหม่ทั่วโลก แม้ต้องเผชิญกับข้อจำกัดใดก็ตาม ผู้คนจำเป็นต้องนึกถึงและใช้บ้านของตัวเองด้วยวิธีที่อาจไม่เคยคาดคิดมาก่อน และแม้ว่าทุกคนจะได้รับประสบการณ์จากการระบาดใหญ่ของเชื้อไวรัสไม่เหมือนกัน แต่มีประเด็นสำคัญบางข้อที่ปรากฏให้เห็นซ้ำ ๆ บ่อยครั้ง

สิ่งหนึ่งที่เราได้ยินตลอดการทำวิจัยคือ บ้านสำคัญต่อชีวิตผู้คนมากขึ้นเรื่อย ๆ ก่อนที่โรคโควิด-19 จะระบาด บ้านเป็นเพียงสถานที่ที่เรากลับไปเมื่อสิ้นสุดวัน แต่ปัจจุบันและในอนาคต บ้านจะเป็นสถานที่ที่เราให้ความสำคัญเรื่องการได้ใกล้ชิดกับครอบครัวและเพื่อนฝูง ทั้งยังเป็นสถานที่ที่อย่างน้อยก็ยังใช้ทำงานและออกกำลังกายเป็นบางครั้ง และเป็นสถานที่ที่เราจะเก็บทะนุถนอมความสุขอันเรียบง่ายจากการทำอาหาร รับประทานอาหาร พักผ่อน และเล่นสนุก ที่สำคัญกว่าสิ่งใดก็คือ บ้านจะเป็นสถานที่ที่เรายังให้ความสำคัญกับการสร้างความรู้สึกสงบปลอดภัยมาเป็นอันดับแรกต่อไป