Pomiń

Wywiad: korzyści płynące z życia w otoczeniu roślin

Badania pokazują, że ogrodnictwo i rośliny mogą mieć na nas bardzo pozytywny wpływ. Chcieliśmy dowiedzieć się więcej na ten temat, dlatego poprosiliśmy o rozmowę badaczkę Annę Maríę Pálsdóttir.

Duża drewniana skrzynia z roślinami stojąca na betonie w otoczeniu dywanów, stołka i narzędzi ogrodowych.
Duża drewniana skrzynia z roślinami stojąca na betonie w otoczeniu dywanów, stołka i narzędzi ogrodowych.
Mała, wąska półka VARIERA stojąca przy nasłonecznionym parapecie i wypełniona kilkoma małymi doniczkami z liściastymi roślinami.

Kojący ogród w morzu zieleni

Alnarp to zaledwie punkt na mapie, zbiór budynków na otwartej wiejskiej przestrzeni w pobliżu Malmö na południu Szwecji. W samym centrum znajduje się zamek z XIX wieku, pokryty grubą warstwą glicynii – zwanej po szwedzku „niebieskim deszczem” – dzięki której wiosną cała budowla staje się niebiesko–liliowa. Jednak to zaledwie ułamek zieleni otaczającego go parku.

W Alnarp znajduje się jeden z ośrodków SLU, Szwedzkiego Uniwersytetu Nauk Rolniczych. Efektem ubocznym jest najbogatsza w Szwecji populacja roślin i drzew. Ogólnie rzecz biorąc, malutką wieś można opisać jako ogromny ogród botaniczny z budynkami rozsianymi tu i ówdzie.

To także miejsce pracy Anny Maríi Pálsdóttir.

Opisz, czym zajmujesz się w swojej pracy.
– Prowadzę badania w SLU w Alnarp, w zakresie psychologii środowiskowej. Razem z moimi kolegami badam interakcje pomiędzy ludźmi i ich otoczeniem, np. jaki wpływ może mieć określone środowisko na ludzi i ich działania.

Ogród nazywany czasem Ogrodem terapeutycznym w SLU Alnarp odgrywa ogromną rolę w waszych badaniach. Jak to możliwe?
– Ogród terapeutyczny to prawdziwy ogród, założony w 2002 r. Nie różni się niczym od zwykłego przydomowego ogrodu, jedynie jest może trochę większy, z grządkami, żywopłotami, dekoracjami i szklarnią. Jednak projekt ogrodu oparty jest na teoriach z zakresu psychologii środowiskowej, mówiących o regenerujących efektach, jakie może zapewnić natura. Tutaj prowadzimy badania nad opieką i rehabilitacją opartą na przyrodzie. Mówiąc prościej, patrzymy, co rośliny i ogrodnictwo mogą dać osobom o bardziej wrażliwej psychice.

Mała, kwadratowa, plastikowa doniczka z malutkimi pędami w złożonych dłoniach, a w tle widać zamazaną postać.

Wielosensoryczna natura ogrodnictwa

Jakie efekty takiej rehabilitacji mogłaś zauważyć?
– To fascynujące móc obserwować, jak rośliny – a właściwie przebywanie w ich otoczeniu, uprawianie, odpowiedzialna pielęgnacja, zbieranie, wykorzystywanie i dzielenie się plonami – może pozytywnie wpływać na osoby badane.

Pielęgnacja roślin wydaje się działać na poziomie wielosensorycznym: Dotykanie ziemi, nasion i roślin. Obserwowanie, wąchanie i smakowanie roślin, obserwowanie rozwoju od nasion do gotowych kwiatów lub jadalnych owoców i warzyw.

Pielęgnowanie roślin może pomóc w podstawowych aspektach rehabilitacji, takich jak zdolności motoryczne, jednak większość czynności wydaje się działać również na głębszym poziomie psychologicznym.

Regały z niewykończonego jasnego drewna stojące obok dużych okien ze szprosami, z półkami wypełnionymi doniczkami i roślinami.

Nowe pąki lub kompost – podwójne korzyści z uprawy

– Proces uprawiania roślin jest bardzo wyrozumiały. Po pierwsze każdy może to robić w swoim tempie. I jeżeli nie osiągniesz założonego celu, wciąż pozostaje ekscytacja i odpowiedzialność związane z pielęgnowaniem życia i obserwacją, jak się rozwija. Nawet jeżeli nie wszystko pójdzie po twojej myśli i roślina zwiędnie, może zmienić się w kompost i dosłownie stać się źródłem nowego życia. Wszystko to służy postępowi poprzez pozytywny proces prób i błędów. Ogrodnictwo daje wiele satysfakcji.

Jednocześnie należy podkreślić, że w tego rodzaju badaniach trudno osiągnąć wymagany poziom naukowej pewności. Ale nawet jeżeli są to jedynie przesłanki, a nie dowody, to rezultaty przemawiają wyraźnie na korzyść ogrodnictwa.

Zdjęcie badaczki w SLU Alnarp, Anny Marii Pálsdóttir, z którą przeprowadzono rozmowę dla celów tego artykułu.
Sztuczne rośliny mogą mieć taki sam efekt, jak te prawdziwe. Można powiedzieć, że to rodzaj placebo poprawiającego humor”.

Anna María Pálsdóttir, badaczka w SLU w Alnarp

Fragment stołu z białą, marszczona tkaniną, miskami różnej wielkości z chlebem, zieleniną z domowych upraw i kwiatami.

Kawałek natury w twoim domu

Pracujesz głównie z ludźmi, którzy potrzebują rehabilitacji. Czy można powiedzieć, że ogrodnictwo przynosi pozytywne efekty także na bardziej ogólnym poziomie?
– Na podstawie tego, co widzimy, zdecydowanie tak. Wyniki naszych badań można z łatwością wykorzystać do promowania ogrodnictwa jako takiego.

Rośliny są nie tylko piękne – a przynajmniej większość z nich – ale także z łatwością można się nimi dzielić z innymi. Naturalnie w sensie zbierania warzyw i wspólnego jedzenia, ale także jako ogólne doświadczenie. To towarzyska praktyka, która łączy ludzi. Widzieliśmy, że praca z ludźmi pochodzącymi z różnych środowisk staje się narzędziem komunikacji wykraczającym poza znajomość języka – i sama staje się niemal odrębnym językiem.

W ujęciu ewolucyjnym wydaje się właściwe, że rośliny powinny działać na nas uspokajająco. Natura – w przeciwieństwie do bardziej sztucznego pejzażu w mieście, w którym żyje większość z nas – to miejsce, w którym powstał nasz gatunek i gdzie znajduje się nasz dom. W tym sensie rośliny to żywe przypomnienie naszego naturalnego elementu.

Najwspanialsze jest to, że wystarczy tak niewiele, aby móc zacząć czerpać korzyści płynące z roślin i ogrodnictwa. Wystarczy kilka roślin, aby zauważyć, jak bardzo potrafią uspokoić ludzi. Udowodniono nawet, że sztuczne rośliny mogą mieć taki sam pozytywny efekt, jak te prawdziwe. Można powiedzieć, że to placebo poprawiające humor.

Uwielbiamy, kiedy klienci kreatywnie podchodzą do naszych produktów. Do dzieła! Pamiętajcie jednak, że wprowadzanie zmian i poprawek do produktów IKEA, które w związku z tym nie mogą być odsprzedawane i używane zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem, oznacza utratę gwarancji oraz możliwości zwrotu.

Autorzy/strong>
Tekst: Henrik Annemark